Nu boeken
nl
 
 
 

De rijke historie van de voormalige Rechtbank in Utrecht

In 1054 werd hier de Romaanse Paulusabdij gesticht, een benedictijner klooster. De ommuurde abdij bestond uit diverse gebouwen, waarvan nog restanten in het gebouw aanwezig zijn. Na de reformatie werden de kloostergebouwen gebruikt als gerechtshof.

De huidige gevel van het hoofdgebouw stamt uit 1838 en werd ontworpen door de architect Christiaan Kramm. Grote uitbreidingen en verbouwingen vonden plaats in 1911, 1953 en 1965. Het monumentale trappenhuis stamt uit de jaren vijftig.

De versieringen op het hek (bijl met samengebonden takken) heten fasces en waren in de Romeinse tijd het symbool voor rechtspraak. Daarom vond men het destijds een passende versiering voor het hek van een rechtbank. Ongelukkigerwijs zouden de fasces later het symbool worden van de fascistische knokploegen van Mussolini.

In 1854 werd bij bouwwerkzaamheden op luttele meters van het gerechtsgebouw een pot met gouden munten gevonden. Zowel de aannemer, de stad Utrecht als de arbeider die de pot vond maakten aanspraak op de schat. De zaak kwam voor bij de rechtbank, die besloot dat de ene helft van het geld toekwam aan de stad Utrecht en de andere helft aan de arbeider. Deze besloot op zijn beurt (waar vind je nog zulke werknemers?) om een kwart te doneren aan zijn aannemer, die anders wel erg berooid zou achterblijven.

Het was oorspronkelijk de bedoeling dat er een schavot op het plein zou worden geplaatst, maar de gegoede bewoners van de Hamburgerstraat vonden dat ordinair, tekenden protest aan en kregen hun zin.

Het pand werd gebruikt als set voor een filmproject over de rol van verzetsheld Wim Eggink tijdens de Tweede Wereldoorlog. De rechtbank werd voor dit doeleinde behangen met nazivlaggen. Tijdens de bezetting heeft het verzet onder leiding van Eggink tot twee keer toe geprobeerd om gevangen genomen medewerkers van het Parool uit de rechtbank te bevrijden. Beide pogingen mislukten.

In het gerechtsgebouw diende het geruchtmakende kort geding over Amelisweerd. Actiegroepen hadden dit aangespannen omdat zij meenden dat de kapvergunning voor het bos op de verkeerde gronden was verleend. De gemeente vond het geding echter geen reden om de kapwerkzaamheden stil te leggen. Dit resulteerde in een bizarre situatie; de zaak was nog gaande toen een medewerker kwam melden dat het bos waarom het allemaal te doen was inmiddels niet meer bestond.

De laatste paar jaar fungeerde het pand als atelier voor kunstenaars. Er werd bijvoorbeeld een expositie gehouden met kunst speciaal voor zintuiglijke gehandicapten: Blindgangers en voetzoekers.

Tegenwoordig is de voormalige rechtbank de thuisbasis van Court Hotel, De Rechtbank, en Het Utrechts Archief.